Không còn Atlat trong phòng thi — ôn kĩ năng bản đồ như thế nào?

Nhiều khoá trước, Atlat Địa lí Việt Nam gần như là "phao hợp pháp": không nhớ phân bố thì giở ra tra. Từ kỳ thi tốt nghiệp THPT 2025, quy chế thi không còn cho phép mang Atlat vào phòng thi. Kiến thức về cái gì ở đâu giờ phải nằm trong đầu, còn những dữ liệu cần đọc sẽ được in ngay trong đề dưới dạng lược đồ, bảng số liệu hoặc biểu đồ.

Tin tốt: Atlat vẫn là cách ôn phân bố hiệu quả nhất, chỉ là em dùng nó ở nhà thay vì trong phòng thi.

Đề sẽ hỏi gì về bản đồ

Câu hỏi liên quan tới bản đồ rơi vào hai nhóm:

• Đọc lược đồ in trong đề: xác định hướng gió, dòng chảy, vị trí tương đối của các đối tượng, so sánh kí hiệu. Nhóm này cần kĩ năng đọc kí hiệu và chú giải — không cần thuộc.
• Nhớ phân bố: trung tâm công nghiệp lớn, vùng chuyên canh cây công nghiệp, cảng biển, sân bay quốc tế, các bãi biển và điểm du lịch nổi tiếng, khoáng sản tiêu biểu của từng vùng. Nhóm này cần ôn có hệ thống.

Năm cách dùng Atlat ở nhà

1. Đọc bản đồ theo ba tầng

Với mỗi trang, đừng "nhìn lướt". Đọc theo thứ tự: kí hiệu (chú giải nói gì) → phân bố (đối tượng đó ở đâu, tập trung hay rải rác) → giải thích (vì sao ở đó: địa hình, khí hậu, nguồn nước, thị trường). Tầng thứ ba chính là kiến thức để trả lời câu "Hiểu" và "Vận dụng".

2. Vẽ lại trên lược đồ trống

In một tấm lược đồ Việt Nam trống, mỗi buổi chọn một chủ đề (ví dụ: cây công nghiệp lâu năm) và tự đánh dấu phân bố từ trí nhớ, sau đó mở Atlat đối chiếu. Chỗ sai tô màu đỏ. Sau ba lần vẽ lại, gần như không còn chỗ đỏ.

3. Nói to phân bố

Che chú giải, chỉ vào một kí hiệu và nói to: "Đây là… phân bố ở… vì…". Việc phát âm giúp trí nhớ tốt hơn hẳn so với đọc thầm, đặc biệt với tên địa danh.

4. Ghép bản đồ với bảng số liệu

Khi học một trang kinh tế, hãy lấy bảng số liệu tương ứng trong sách giáo khoa đặt cạnh. Bản đồ cho em "hình", bảng cho em "số"; câu hỏi phần II và III thường ghép cả hai.

5. Tự ra đề

Mỗi trang, tự viết ba câu hỏi ở ba mức: một câu Biết ("Tỉnh nào có…"), một câu Hiểu ("Vì sao… tập trung ở…"), một câu Vận dụng ("Nếu… thì vùng nào có lợi thế…"). Tự ra đề buộc em nghĩ như người chấm.

Nhóm phân bố cần nhớ chắc

Không cần thuộc mọi thứ. Hãy ưu tiên những gì đề hay hỏi:

• Khoáng sản tiêu biểu của từng vùng và nơi khai thác lớn.
• Vùng chuyên canh cây công nghiệp lâu năm và cây lương thực trọng điểm.
• Các trung tâm công nghiệp lớn và ngành chủ đạo của mỗi trung tâm.
• Cảng biển, sân bay quốc tế, các tuyến giao thông huyết mạch.
• Bãi biển, vườn quốc gia, di sản được khai thác du lịch.
• Sự phân hoá thiên nhiên theo Bắc – Nam, Đông – Tây và theo độ cao.

Mẹo nhỏ: nhớ theo cụm thay vì theo tỉnh. "Cụm cây công nghiệp Tây Nguyên" hay "cụm cảng Đông Nam Bộ" dễ nhớ và dễ suy luận hơn danh sách tên rời rạc.

Luyện trên Luyện Đề

Các đề trên Luyện Đề có câu hỏi đính kèm hình lược đồ, biểu đồ và bảng số liệu giống cách trình bày trong đề thật. Câu nào em sai sẽ nằm ở mục "Ôn lại câu sai" kèm giải thích, nên em biết mình hổng ở kĩ năng đọc kí hiệu hay ở trí nhớ phân bố. Bắt đầu bằng bài kiểm tra đầu vào để xem chuyên đề bản đồ nào cần ôn trước: tạo tài khoản miễn phí.