Vùng biển Việt Nam và kinh tế biển đảo: những gì đề hay hỏi

Biển đảo xuất hiện trong đề ở cả hai mảng: vị trí địa lí (phạm vi lãnh thổ, các vùng biển) và địa lí các vùng (phát triển kinh tế, bảo đảm an ninh quốc phòng ở Biển Đông và các đảo, quần đảo). Đây cũng là nội dung gắn trực tiếp với chủ quyền quốc gia, nên cần nhớ chính xác từng khái niệm.

Năm bộ phận của vùng biển

Theo Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 và Luật Biển Việt Nam năm 2012, vùng biển nước ta gồm các bộ phận sau (1 hải lý = 1.852 m):

Bẫy hay gặp: vùng tiếp giáp lãnh hải rộng 12 hải lý tính từ ranh giới ngoài lãnh hải, tức là cách đường cơ sở 24 hải lý. Còn 200 hải lý của vùng đặc quyền kinh tế luôn tính từ đường cơ sở.

Đảo và quần đảo

Vùng biển nước ta có hàng nghìn đảo lớn nhỏ. Hai quần đảo xa bờ là quần đảo Hoàng Sa thuộc thành phố Đà Nẵng và quần đảo Trường Sa thuộc tỉnh Khánh Hòa. Một số đảo ven bờ lớn, đông dân: Phú Quốc (lớn nhất nước ta), Cát Bà, Cái Bầu, Lý Sơn, Phú Quý, Côn Sơn.

Ý nghĩa của các đảo và quần đảo thường được hỏi theo bốn ý:

1. Là cơ sở để khẳng định chủ quyền đối với vùng biển và thềm lục địa quanh đảo.
2. Tạo thành hệ thống tiền tiêu bảo vệ đất liền.
3. Là căn cứ để tiến ra khai thác hiệu quả các nguồn lợi biển.
4. Là nơi phát triển các ngành kinh tế biển: đánh bắt hải sản, du lịch, dịch vụ hàng hải.

Tài nguyên và các ngành kinh tế biển

Đánh bắt và nuôi trồng hải sản

Biển Đông giàu hải sản. Bốn ngư trường trọng điểm: Cà Mau – Kiên Giang; Ninh Thuận – Bình Thuận – Bà Rịa - Vũng Tàu; Hải Phòng – Quảng Ninh; quần đảo Hoàng Sa – quần đảo Trường Sa. Hướng phát triển: ưu tiên đánh bắt xa bờ, hiện đại hóa tàu thuyền, gắn khai thác với bảo vệ nguồn lợi.

Khoáng sản biển

• Dầu khí: tập trung ở thềm lục địa phía Nam, các bể trầm tích lớn là Cửu Long và Nam Côn Sơn.
• Muối: nổi tiếng ở Sa Huỳnh (Quảng Ngãi) và Cà Ná (Ninh Thuận) — nhờ nhiệt độ cao, nhiều nắng, ít cửa sông đổ ra biển.
• Cát: titan ở nhiều bãi cát ven biển miền Trung; cát trắng làm thủy tinh ở Quảng Ninh, Khánh Hòa.

Du lịch biển đảo

Bờ biển dài với nhiều bãi tắm, vịnh đẹp: vịnh Hạ Long (Quảng Ninh), Sầm Sơn, Cửa Lò, Mỹ Khê, Nha Trang, Mũi Né, Vũng Tàu, Phú Quốc.

Giao thông vận tải biển

Nằm gần các tuyến hàng hải quốc tế qua Biển Đông, bờ biển có nhiều vịnh kín gió để xây cảng nước sâu như Cái Lân, Lạch Huyện, Nghi Sơn, Vũng Áng, Dung Quất, Vân Phong, Cái Mép – Thị Vải.

Thiên tai và bảo vệ môi trường biển

Bão, sạt lở bờ biển, cát bay cát chảy ở ven biển miền Trung; ô nhiễm môi trường biển và suy giảm nguồn lợi ven bờ. Đề thường yêu cầu nêu biện pháp: khai thác gắn với bảo vệ, phát triển tổng hợp kinh tế biển, trồng rừng phòng hộ ven biển.

Ôn với bản đồ

Khi tự vẽ hoặc xem lược đồ Việt Nam để ôn, luôn đánh dấu đủ quần đảo Hoàng Sa và quần đảo Trường Sa — một bản đồ thiếu hai quần đảo là bản đồ sai. Vì không còn Atlat trong phòng thi, hãy tập nhớ vị trí các ngư trường, bể dầu khí, cảng biển trên bản đồ trống như gợi ý ở bài Ôn kĩ năng bản đồ khi không có Atlat.